Οι άνθρωποι μπαίνουμε σε σχέσεις με μια βαθιά, συχνά ασυνείδητη, προσδοκία:
να νιώσουμε πληρότητα.
Να βρούμε κάποιον που θα μας «συμπληρώσει».
Που θα γεμίσει το κενό.
Που θα απαλύνει τη μοναξιά.
Όμως η σχέση δεν γεννήθηκε για να καλύψει την έλλειψη.
Γεννήθηκε για να τη συναντήσει.
Η Φαντασίωση της Συμπλήρωσης
Στην αρχή μιας σχέσης, η αίσθηση πληρότητας είναι έντονη.
Ο άλλος φαίνεται να καταλαβαίνει, να επιβεβαιώνει, να ανακουφίζει.
Η ερωτική εμπειρία δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι το εσωτερικό κενό εξαφανίστηκε.
Αλλά το κενό δεν εξαφανίζεται.
Απλώς σιωπά προσωρινά.
Όταν περάσει η φάση της έντασης, η έλλειψη επιστρέφει. Και τότε γεννιούνται οι συγκρούσεις:
- «Δεν είσαι όπως ήσουν.»
- «Δεν με καλύπτεις.»
- «Αισθάνομαι μόνος, ενώ είμαι μαζί σου.»
Στην πραγματικότητα, κανείς δεν μπορεί να καλύψει υπαρξιακά αυτό που είναι δομικό στον άνθρωπο.
Η Σχέση ως Καθρέφτης της Έλλειψης
Η σχέση λειτουργεί σαν καθρέφτης.
Δεν μας δίνει απλώς αγάπη.
Μας φανερώνει τα κενά μας.
Όταν ζητώ υπερβολική επιβεβαίωση, ίσως παλεύω με βαθιά ανασφάλεια.
Όταν φοβάμαι την εγκατάλειψη, ίσως κουβαλώ παλιά τραύματα απουσίας.
Όταν ζητώ διαρκή ένταση, ίσως δεν αντέχω τη σταθερότητα.
Ο άλλος δεν δημιουργεί την έλλειψη.
Την ενεργοποιεί.
Πληρότητα ή Εξάρτηση;
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην πληρότητα και την εξάρτηση.
Η υγιής σχέση προσφέρει:
- αίσθηση σύνδεσης
- συναισθηματική ασφάλεια
- κοινή πορεία
Η εξαρτητική σχέση όμως χαρακτηρίζεται από:
- φόβο απώλειας
- ανάγκη διαρκούς επιβεβαίωσης
- αίσθηση ότι «χωρίς εσένα δεν υπάρχω»
Η πρώτη ενδυναμώνει την ταυτότητα.
Η δεύτερη τη διαλύει.
Η πληρότητα δεν είναι συγχώνευση.
Είναι συνάντηση δύο ξεχωριστών υποκειμένων.
Μπορεί μια Σχέση να Προσφέρει Πληρότητα;
Ναι, αλλά όχι με τον τρόπο που συχνά φανταζόμαστε.
Η σχέση δεν γεμίζει το εσωτερικό κενό.
Προσφέρει όμως:
- κοινό νόημα
- κοινή εμπειρία
- αίσθηση «μαζί»
Η πληρότητα δεν προκύπτει επειδή ο άλλος μας ολοκληρώνει.
Προκύπτει όταν μπορούμε να μοιραστούμε την ατέλειά μας χωρίς φόβο.
Η Ωριμότητα της Ατελούς Πληρότητας
Ίσως η πιο ώριμη μορφή σχέσης είναι αυτή όπου:
- αποδέχομαι ότι ο άλλος δεν θα με καλύψει απόλυτα
- αναλαμβάνω την ευθύνη της δικής μου εσωτερικής ισορροπίας
- επιτρέπω τη διαφορά
Η πραγματική πληρότητα δεν είναι η απουσία έλλειψης.
Είναι η συνειδητή αποδοχή της.
Και τότε η σχέση παύει να είναι ανάγκη επιβίωσης.
Γίνεται επιλογή.
Οι σχέσεις δεν υπάρχουν για να θεραπεύσουν το υπαρξιακό κενό.
Υπάρχουν για να δημιουργήσουν χώρο όπου δύο άνθρωποι μπορούν να συναντηθούν μέσα στην κοινή τους ατέλεια.
Η πληρότητα δεν είναι το «σε βρήκα και ολοκληρώθηκα».
Είναι το «σε βρήκα και μπορώ να είμαι ο εαυτός μου».
Και αυτό, ίσως, είναι η πιο βαθιά μορφή πληρότητας που μπορεί να προσφέρει μια σχέση.
ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΟΥ
Ψυχοθεραπεύτρια Λακανικού Ψυχαναλυτικού προσανατολισμού